Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie napojów winopodobnych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Tadeusza Wrony przekazaną przy piśmie SPS-0202-3084/00 z dnia 12 stycznia 2000 r. w sprawie napojów winopodobnych uprzejmie informuję.

   1. W badaniach przeprowadzanych w latach dziewięćdziesiątych, dotyczących poziomu i struktury spożycia napojów alkoholowych w Polsce, nie ujmowano osobno kategorii ˝napoje winopodobne˝. Analizy dotyczyły napojów spirytusowych, wina (bez podziałów na inne kategorie) oraz piwa. Porównując strukturę picia alkoholu na podstawie wyników badań realizowanych w latach 90. (1992, 1993 i 1998) można zauważyć niewielki wzrost udziału wina i zdecydowany wzrost udziału piwa w ogólnej strukturze konsumpcji alkoholu. Natomiast w 1999 r. według danych GUS w przedziale styczeń - październik obserwuje się (w porównaniu do roku poprzedniego) istotny spadek spożycia wina, wyrobów spirytusowych, a dalszy obserwowalny od kilku lat wzrost spożycia piwa.

   Rozkład spożycia poszczególnych napojów alkoholowych oszacowany na podstawie badań ankietowych przedstawia poniższa tabela.

Typy napojów 1992 1993 1998

Napoje spirytusowe 57,9% 62,9% 49,7%

Wino 9,8% 12,6% 13,4%

Piwo 32,4% 24,5% 36,9%

   2. Problemy wynikające z picia alkoholu przez młodzież stanowią obecnie jedną z najważniejszych kwestii społecznych, przed którą stanęły rządy wielu krajów europejskich, w tym również Polski. W ciągu ostatnich kilku lat w Polsce nastąpiły gwałtowne zmiany w zakresie konsumpcji alkoholu przez młodzież. Należy jednoznacznie wykluczyć tezę, iż najbardziej popularnym napojem alkoholowym spożywanym przez młodzież jest wino. Badania ankietowe zrealizowane w Polsce w 1995 r. oraz 1999 r. w ramach Europejskiego Programu Badań Szkolnych na temat alkoholu i innych narkotyków - ESPAD, w pierwszych i trzecich klasach szkół ponadpodstawowych jednoznacznie pokazały, że najbardziej popularnym napojem alkoholowym wśród młodzieży jest piwo. Spośród młodzieży pijącej alkohol w ciągu ostatnich 30 dni najwięcej z nich piło piwo (ok. 56%). Na drugim miejscu znalazło się wino (ok. 40% konsumentów).

   3. Należy stwierdzić, że spożywanie alkoholu przez młodzież wywołuje cały szereg szkód zdrowotnych, psychologicznych i społecznych. Badania wskazują, że w przedziale wieku 16-21 lat właśnie alkohol jest główną przyczyną zgonów i inwalidztwa. Zdaniem specjalistów spożywanie alkoholu przed zakończeniem okresu dojrzewania jest niewskazane, niezależnie od tego, w jakim napoju został on podany. Należy tu jednak nadmienić, że picie napojów winopodobnych obciążone jest jeszcze większym ryzykiem niż spożywanie winnych napojów alkoholowych.

   4. W związku z nasilającym się w ostatnich latach problemem picia alkoholu przez młodzież jesienią ub. r. Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych zainicjowała wielką kampanię edukacyjno-profilaktyczną pod hasłem ˝Alkohol kradnie wolność˝ dla nastolatków i ich rodziców. Głównym celem tej kampanii było zwrócenie uwagi społecznej na szkody i zagrożenia związane z tym problemem. Służyła temu uruchomiona przez organizatorów debata społeczna na temat problemów wynikających z tego zjawiska. Jednym z najważniejszych celów tej kampanii było dostarczenie informacji i wskazówek dla rodziców, których dzieci piją alkohol. Realizując to zadanie Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych uruchomiła ˝Pomarańczową linię˝ - profesjonalny system pomocy i wsparcia dla rodziców, których dzieci się upijają. W kampanii wzięło udział ponad 700 ambasadorów i kilka tysięcy animatorów realizujących ponad 20 tys. szkolnych i gminnych debat dla 500 tys. nastolatków oraz kilikudziesięciu tysięcy dorosłych. W kampanii bardzo aktywnie uczestniczyły samorządy gminne, organizacje pozarządowe i lokalne media. Podsumowaniem kampanii była konferencja pt. ˝Alkohol a młode pokolenie Polaków w XXI wieku˝ zorganizowana przez sejmową Komisję Zdrowia i Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. W spotkaniu, które odbyło się w gmachu parlamentu w dniu 29 listopada 1999 r., uczestniczyło ponad 300 osób aktywnie uczestniczących w kampanii, przedstawiciele młodzieży, ambasadorzy i animatorzy szkolnych debat, a także przedstawiciele samorządów lokalnych z całego kraju. Na zakończenie konferencji na ręce przewodniczącego sejmowej Komisji Zdrowia została złożona przyjęta przez wszystkich uczestników spotkania ˝Polska deklaracja w sprawie młodzieży i alkoholu˝ z prośbą o przyjęcie tego dokumentu w postaci uchwały Sejmu RP.

   5. Nie ulega wątpliwości, że bardzo niekorzystnym zjawiskiem jest dostępność na rynku tanich i złej jakości tzw. win owocowych z dużą domieszką spirytusu. W związku z tym podejmowane są działania mające na celu ograniczenie podaży tych napojów. W 1999 r. Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych opracowała m.in.: propozycje zmian do rozporządzenia ministra finansów w sprawie podatku akcyzowego; na wniosek Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych podniesiona została o ponad 100% stawka podatku akcyzowego od wyrobów winiarskich produkowanych na bazie spirytusu (tzw. tanich win owocowych). Jednak jak się wydaje nie spowodowało to oczekiwanej istotnej podwyżki cen tych napojów.

   Na zakończenie pragnę powrócić do wątpliwości wyrażonych przez pana posła Tadeusza Wronę co do wiarygodności danych dotyczących konsumpcji alkoholu w Polsce. Jest oczywiste, że dokładne ustalenie globalnej konsumpcji dla całego kraju jest trudnym zadaniem, jednak informacje zawarte w ˝Sprawozdaniu z realizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi˝ są oparte nie tylko na oficjalnych danych dotyczących tzw. rejestrowanego spożycia, ale również skorygowane o wyniki badań socjologicznych prowadzonych na reprezentatywnych próbkach populacji dorosłych Polaków.

   Mam nadzieję, że powyższe informacje okażą się przydatne i jednocześnie pragnę wyrazić podziękowania dla pana posła Tadeusza Wrony za interwencję wspierającą działania służące radzeniu sobie z jednym z bardziej istotnych problemów społecznych.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Maciej Piróg

   Warszawa, dnia 4 lutego 2000 r.